Spór między Narodową Galerią Portretu a Wikipedią

Londyńska Narodowa Galeria Portretu (NPG) oskarża Fundację Wikimedia o bezprawne wykorzystanie zbioru grafik. Okazuje się, że jeden z wikipedystów ściągnął z witryny galerii 3300 wysokiej jakości reprodukcji, a następnie umieścił je w multimedialnym archiwum Wikimedia Commons.

Punktem kulminacyjnym sporu stało się pismo wystosowane przez adwokatów NPG do wikipedysty Derricka Coetze. Autorzy listu grożą administratorowi Wikipedii sankcjami prawnymi, jeśli do 20 lipca nie usunie on z archiwum wszystkich grafik. Ich zdaniem Amerykanin, obchodząc zabezpieczenia przed kopiowaniem, naruszył regulamin portalu. Ponadto zgodnie z brytyjskim ustawodawstwem NPG jest prawnym właścicielem grafik. I choć prawa autorskie do mających setki lat oryginałów bezsprzecznie utraciły ważność, to galeria rości sobie prawo do reprodukcji obrazów. Ponadto istnieją angielskie przepisy o ochronie baz danych specjalizujących się w zbiorach malarskich.

Galeria wskazuje na wysokie koszty digitalizacji obrazów. Na przygotowanie ich cyfrowych kopii instytucja ta wydała do tej pory milion funtów (1,16 miliona euro) i stara się odzyskać te pieniądze głównie z wpływów licencyjnych. Przykładowo, zezwolenie na publikację wybranego portretu na stronie wydawnictwa prasowego kosztuje 100 funtów, a na firmowej witrynie nawet 400 funtów. Niestety, interes idzie jak po grudzie - w poprzednich pięciu latach roczne wpływy oscylowały w granicach 10-19 tysięcy funtów.

Galeria uzyskała już poparcie stowarzyszenia British Association of Picture Libraries and Agencies. Jego prezes Simon Cliffe oświadczył w wywiadzie dla "British Journal of Photography", że opinia przedstawicieli Wikipedii, jakoby reprodukcje nie stanowiły podstawy do uznania praw autorskich, kłóci się z brytyjskim prawem. "Reprodukowanie oryginalnych dzieł dla celów komercyjnych wymaga odpowiednich zdolności, a ponadto wiąże się z koniecznością przeprowadzania ekspertyz i sporymi nakładami finansowymi. Jeśli nie będziemy chronić tego typu inwestycji, nikt więcej nie zdecyduje się na digitalizację własnych zbiorów. W efekcie wszyscy będą stratni" - uważa Cliffe.

Wikimedia jest jednak odmiennego zdania. Oficjalne stanowisko w tej sprawie zajął rzecznik fundacji Jay Walsh. Pisze on: "według naszego rozeznania użytkownik działający w ramach pełnionej przez nas misji polegającej na udostępnianiu za pośrednictwem Wikimedia Commons materiałów stanowiących dobro publiczne postępował prawidłowo i przestrzegał stosownych przepisów. Fundacja nie może jednak brać odpowiedzialności za pojedyncze akcje wikipedystów".

Wicedyrektor fundacji Erik Möller wspomina na łamach bloga Wikimedii o udanej współpracy z innymi instytucjami jak choćby niemieckie Archiwum Federalne, które w ubiegłym roku upubliczniło na wolnej licencji ponad 170 tysięcy zdigitalizowanych obrazów związanych z historią Niemiec. Pod hasłem "Wikipedia Loves Art" twórcy encyklopedii kooperują z wieloma tego typu instytucjami: "zyskuje na tym każdy - muzea i galerie zdobywają szerszą widownię, a ludzie z całego świata mają możliwość podziwiania prac, których mogliby nigdy nie zobaczyć". Ponadto wolontariusze projektu Wikimedia Commons pracują przy renowacji dzieł, aby móc je potem pokazać publiczności w pełnej krasie.

Möller krytykuje galerie, które udostępniając swe dzieła w Sieci, opatrują je zabezpieczeniami przed kopiowaniem: "jeśli chęć zysku każe danej instytucji ograniczyć dostęp do dóbr kultury zamiast zapewnić doń każdemu swobodny dostęp, to w naszym mniemaniu jest to działanie sprzeczne z pełnioną przez tę instytucję misją oświatową. Ciężko znaleźć przekonujący argument, który przemawiałby za odbieraniem dostępu do treści stanowiących dobro publiczne wolnej i niekomercyjnej encyklopedii służącej interesowi ogółu".

Czytaj więcej na Heise Online

Czytaj więcej na technologie.gazeta.pl